Дыярэя: ці варта яе баяцца?

Дыярэя: ці варта яе баяцца?

Дыярэя, або панос ― стан вельмі распаўсюджаны, з якім часцей ці радзей сутыкаецца на працягу жыцця кожны чалавек. Часта да дыярэі (асабліва калі гаворка ідзе пра дарослых) ставяцца залішне лёгка: «Ну пагаладаю трошкі, яна і пройдзе. Што тут страшнага?

А сапраўды – што ж страшнага ў дыярэі? Ці сапраўды яна небяспечная для чалавека, ці гэта ўсяго толькі часовая непрыемнасць, на якую можна не звяртаць увагі?

Дэгідратацыя, або абязводжванне

Абязводжванне арганізма – самае частае ўскладненне пры актыўнай або працяглай дыярэі. У норме ўсе тканіны чалавечага цела змяшчаюць вадкасць; нават у самай шчыльнай тканіны (зубной эмалі) утрыманне вадкасці складае 0,2%. У цэлым арганізм дзіцяці змяшчае да 80 працэнтаў вадкасці, дарослага – да 60 працэнтаў. Пры абязводжванні вадкасць выходзіць з арганізма, павялічваецца глейкасць крыві (парушаецца крывацёк), павялічваецца нагрузка на сэрца і ныркі, падае артэрыяльны ціск, парушаюцца ўсе асноўныя працэсы, у тым ліку і працэс стрававання, і так які пакутуе пры дыярэі.Пры пачатковай стадыі абязводжвання вага цела чалавека змяншаецца на 3-5%, пры абязводжванні сярэдняга цяжару зніжэнне вагі можа даходзіць да 7%. Пры цяжкім абязводжванні і страце больш за 9% вагі чалавеку патрабуецца тэрміновая медыцынская дапамога ва ўмовах стацыянара.

Гіпавалемічны шок

Пры вострай дыярэі, калі вадкі вадзяністы стул назіраецца 10-15 раз у суткі і больш з-за хуткага зніжэння ўтрымання вадкасці ў арганізме і памяншэння аб’ёму крыві магчымы гіпавалемічны шок. У выпадку развіцця гэтага небяспечнага як для здароўя, так і для жыцця стану пакутуе сардэчна-сасудзістая сістэма, парушаецца вянозны адток крыві да сэрца, што выклікае гіпаксію (кіслароднае галаданне) розных тканак у арганізме чалавека. Каб забяспечыць крывёй і кіслародам сэрца і галаўны мозг, арганізм уключае кампенсаторныя механізмы, пагаршая кровазабеспячэнне ўсіх іншых унутраных органаў, ад нырак, печані, падстраўнікавай залозы і кішачніка, да цягліцавых тканін. Развіццё гіпавалемічнага шоку патрабуе тэрміновай рэанімацыйнай дапамогі.

Агульная інтаксікацыя арганізма

Як правіла, развіццё дыярэі звязана з бактэрыяльнай, віруснай ці грыбковай інфекцыяй. Доўгі працяг дыярэі заўсёды суправаджаецца агульнай інтаксікацыяй арганізма. Хваратворныя мікраарганізмы жывуць і размножваюцца ў кішачніку, атручваючы арганізм прадуктамі сваёй жыццядзейнасці. Чым даўжэй доўжыцца дыярэя – тым вышэй верагоднасць развіцця інтаксікацыі з тэмпературай, слабасцю, цягліцавымі болямі, галаўным болем, млоснасцю і рыготай.

Сэптычны шок

Пры дыярэі бактэрыяльнай прыроды і ўжыванні сродкаў, якія не ліквідуюць ўзбуджальніка захворвання, а «замыкаюць» яго ўнутры арганізма, магчыма развіццё сэптычнага шоку як максімальна яркага праявы агульнай інтаксікацыі арганізма і грознага ўскладненні дыярэі. Пры гэтым прадукты жыццядзейнасці хваробатворных мікраарганізмаў у вялікай колькасці трапляюць у сістэмны крывацёк, выклікаючы такія праявы, як зніжэнне мускульнага тонусу, тахікардыя і парушэнні сардэчнага рытму, слабасць, галавакружэнне, падзенне артэрыяльнага ціску. Магчымы халодны пот, рэзкая слабасць да амаль поўнай адсутнасці магчымасці рухацца, зблытанасць і прыгнечанасць прытомнасці. Гэты паталагічны стан адносіцца да ліку неадкладных і небяспечных.

Нырачная недастатковасць

Нырачная недастатковасць таксама можа быць вынiкам працяглай дыярэі і выкліканага ёю абязводжвання. Выяўляецца нырачная недастатковасць на пачатковых этапах зніжэннем сутачнага аб’ёму мачы, агульнай слабасцю, млявасцю і затарможанасцю чалавека. Па меры развіцця паталогіі сімптаматыка дапаўняецца рыготай, задышкай, сутаргавымі паторгвання мышцаў, болямі ў вобласці жывата і паясніцы, сардэчнай арытміяй. У крыві расце ўзровень крэатыніну і мачавіны, што выклікае інтаксікацыю арганізма.

Гіпакаліемія

Яшчэ адно магчыма ўскладненне дыярэі – гіпакаліемія, або паталагічнае зніжэнне ўзроўню калію ў арганізме хворага чалавека. Калій нібы «вымываецца» з арганізма частым вадкім стулам. Да магчымых праяў гэтага стану ставяцца нарастальная мускульная слабасць, асабліва прыкметная ў мышцах ног, мускульныя болі, парэзы і частковыя паралічы, парушэнні сардэчнага рытму. Калі гіпакаліемія захоўваецца на працягу доўгага часу магчыма развіццё такіх хранічных захворванняў, як нефрыт і нефрагенны нецукровы дыябет.

Сутаргі

Не толькі дэфіцыт калію утвараецца ў арганізме чалавека пры дыярэі; колькасць кальцыю і натрыю таксама змяншаецца. Недахоп гэтых важных мікраэлементаў, якія губляе арганізм пры працяглым паносе, здольны прыводзіць да развіцця тэтанічных сутаргаў, ці спазмафіліі. Сутаргі могуць закранаць мышцы ног, мімічную мускулатуру твару, магчымыя сутаргі кісцяў рук і кароткачасовыя затрымкі дыхання на ўдыху. Развіццё тэтанічных сутаргаў патрабуе аператыўнай медычнай дапамогі.

Дысбактэрыёз

Вельмі часта плынь дыярэі суправаджаецца развіццём дысбактэрыёзу. Далікатны баланс здаровай кішачнай мікрафлоры парушаецца, а колькасць патагенных і ўмоўна-патагенных мікраарганізмаў, якiя у норме не перавышаюць 2% ад агульнай масы мікрафлоры, павялічваецца ў некалькі разоў. Пры дысбактэрыёзе пажыўныя рэчывы з ежы практычна не засвойваецца ў кішачніку, і ў чалавека развіваецца анемія.

Хранізацыя дыярэі

Вострая дыярэя пры адсутнасці лячэння або няправільна падабранай схеме тэрапіі можа пераходзіць у хранічную форму – гэта таксама лічыцца адным з магчымых ускладненняў. Хранічнай можна назваць дыярэю, якая мае працягласць звыш 3 тыдняў. Да сімптаматыкі вострай дыярэі з частым вадкім стулам, парушэннем апетыту, болямі ў вобласці жывата ў гэтым выпадку дадаюцца ілжывыя пазывы на дэфекацыю (тэнезмы), агульная слабасць, зніжэнне вагі.

Што рабіць?

Дыярэя ― стан, які патрабуе абавязковай лекавай карэкцыі. Выбіраючы сродак для барацьбы з паносам, звярніце ўвагу на прэпараты, якія ўздзейнічаюць непасрэдна на прычыну гэтага стану ― інфекцыйных агентаў. Напрыклад, прэпарат Стопдыяр. Не замыкаючы праблему ўнутры, Стопіяр змагаецца з узбуджальнікамі дыярэі, лiквiдуючы яе прычыну, і не закранаючы (а нават дапамагаючы аднаўляць) здаровую мікрафлору кішачніка. Гэта важна і для дзяцей, і для дарослых!